Yaşam

Antroposantrizm (İnsanmerkezcilik) Nedir?

Antroposantrizm (Anthropocentrism) insanın evrendeki en kayda değer varlık olduğunu öne süren düşünceye bahşedilen isimdir. Kelime yapısı olarak incelendiğinde, Eski Yunanca’da yer alan insan anlamına gelen “anthropos” ve merkez anlamına gelen “kentron” sözcüklerinin birleşiminden oluştuğu için, Türkçe’de “İnsanmerkezcilik” olarak da kullanılabilmektedir. Antroposantrizm yaklaşımı kökleri Antik Yunan filozoflarına kadar dayanan epeyce eski bir yaklaşımdır. Aristo’nun Politika adlı kitabında …

Antroposantrizm (İnsanmerkezcilik) Nedir?Antroposantrizm

(Anthropocentrism)

insanın evrendeki en kayda değer varlık olduğunu öne süren düşünceye bahşedilen isimdir. Kelime yapısı olarak incelendiğinde, Eski Yunanca’da bulunan insan anlamına gelen “anthropos” ve merkez anlamına gelen “kentron” sözcüklerinin birleşiminden oluştuğu için, Türkçe’de “İnsanmerkezcilik” olarak da kullanılabilmektedir. Antroposantrizm yaklaşımı kökleri Antik Yunan filozoflarına değin dayanan epeyce eski bir yaklaşımdır. Aristo’nun Politika adlı kitabında geçen “doğadaki herşey insan için vardır, insan haricindeki şeylerin değeri yalnızca insanlara sağladıkları avantaj kadardır” ifadesi, insanmerkezci yaklaşıma hoş bir örnektir. Aynı şekilde Protogoras’ın “insan herşeyin ölçüsüdür” ifadesi de insanmerkezci yaklaşımın bir ifadesidir. İnsanmerkezci yaklaşma Rönesans döneminde de varlığını sürdürmüştür. Bu dönemde de, doğanın ve diğer canlı türlerinin insana hizmet vermek için var olduğu, insanın bilim ve teknolojiyi kullanarak doğada bağımsızlık kurması gerektiği görüşü mevcuttur.
İnsanmerkezci yaklaşma, insanların doğada bulunan öteki canlı türleriyle olan ilişkilerinde sergilediği yaklaşımları etkilemektedir. Antroposantrizm insanların öteki canlı türlerinden daha kıymetli olduğunu savunmaktadır. Bu girişim, diğer canlı türlerinin varlık sebebinin insana hizmet vermek olduğu sonucunu doğurmakta, bu da doğadaki öteki canlıların soylarının tükenmesine kadar varabilen kötü sonuçlar doğurabilmektedir. Antroposantrizmin bir diğer sonucu da, diğer insanlara yapılması durumunda suç veya ahlak açıdan tutarsız olarak değerlendirilen bazı davranışların, diğer canlılara yapılması durumunda bir sorun teşkil etmemesidir. Buna en güzel misal olarak, yeni yer alan hap ve tedavi türlerinin önce hayvanlar üstünde denenmesidir.

İnsanmerkezci yaklaşma, etik ve özellikle de çevre etiği konularında yürütülen tartışmalarda merkezi bir konumdadır. Çevre etiği açısından bakıldığında, çevre kirliliği ve insanların doğaya verdikleri zararın temelinde antroposantrizmin yattığını savunan birçok görünüm mevcuttur. İnsanmerkezci yaklaşımın savunucuları ise, geniş görüş açısıyla bakıldığında, sürdürülebilirlik ve gelecek insan nesillerinin faydası açısından, doğal kaynaklara ve öteki canlı türlerine hasar verilmesinin insanmerkezci yaklaşım açısından hatalı olduğu belirtilmektedir. Dolayısıyla, çevre sorunlarının temelindeki sebebin insanmerkezci girişim olmadığı savunulmaktadır.

Antroposantrizm (İnsanmerkezcilik) Nedir?Antroposantrizm, özellikle etik alanında, karşılaşılan problemlerin yorumlanmasında, neyin içten neyin hatalı olduğunun belirlenmesinde ölçü olarak kullanılmak üzere ortaya konulmuş bir yaklaşımdır. Geniş ve uzun vadeli bir perspektif ile yorumlanmadığı takdirde, insanmerkezci teşebbüs gerçekten de öteki canlı türlerine zarar verecek sonuçlar doğurabilir. Oysa sürdürülebilirlik ve gelecek insan nesilleri göz önüne alındığında, antroposantrizm açısından da çevresel konularda ve öteki canlı türlerinin korunması noktalarında hassasiyet gösterilmesi gerektiği açıktır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.