Bilim

Adale Tipleri

Omurgalılarda üç tip adale ayırdedilir: iskelet kası, düz adale ve kardiyak (kalp) kası. İskelet kası (bununla birlikte istemli adale ya da astarlı kas olarak da adlandırılır) kol ve bacakların, gövdenin, yüzün, çenelerin, göz kürelerinin, vb. hareketlerini sağlar. Omurgalı vücudunda azami bulunan kastır. Yaygın olarak, et dediğimiz şey genelde iskelet kasıdır. Her bir iskelet kası …

Omurgalılarda üç alıcı adale ayırdedilir: iskelet kası, düz adale ve kardiyak (yürek) kası. İskelet kası (bununla beraber istemli kas veya buruşuk kas olarak da adlandırılır) kol ve bacakların, gövdenin, yüzün, çenelerin, göz kürelerinin, vb. hareketlerini sağlar. Omurgalı vücudunda en fazla bulunan kastır. Yaygın olarak, et dediğimiz şey çoğunlukla iskelet kasıdır. Her bir iskelet kası hücresi (veya fazla kere adlandırıldığı gibi adale teli) terbiyesizce silindirik olup çoğu çekirdek içerir ve içinde çizgi olarak adlandırılan açık ve koyu bantlar uzanır. Teller tahvil doku ile sarrnalamp demetler oluştururlar. Bunlar da yeniden senet doku ile çevrilip kasları meydana getirirler. Dolayısıyla bir adale, birçok kas fibresinden oluşan demetlerin biraraya gelmesiyle şekillenen bir yapıdır, tıpkı bir sinirin birarada tutulan bir fazla asap telinden meydana geldiği gibi. İskelet kası somatik asap sistemi tarafı dan uyarılır.Kas Tipleri
İki tip iskelet kası vardır: Kırmızı kas (ya da yavaş adale) ve beyaz adale (ya da seri adale). Kırmızı adale bol kan alır, fazla sayıda mitokondrisi vardır ve çokça miyoglobin (hemoglobine eş, oksijenle zayıf bir bağ yapıp onun kasta depolanmasını karşılayan bir alaşım) taşır. Kırmızı adale, temel enerji kaynağı olarak yağ asitlerini okside eder.
Yavaş kasılır ve keskin bir bitkinlik göstermeden uzun zaman aktivite uygulamak için özelleşmiştir. Bunun aksine, beyaz adale daha sınırlı kan alır, eksik sayıda mitokondrisi vardır ve tekrar az miktarda miyoglobin taşır. enerji kaynağı olarak hemencecik adamakıllı glikojenin anaerobik yıkımına bağımlıdır. Çok çabuk kasılmalar için özelleşmiştir ve büyük gerilla oluşturur; lakin ivedi yorulduğu için bu kısa sürer. Tavuğun beyaz ve kırmızı eti, bu iki tip kasa meşhur bir misal oluşturur. Kas TipleriBacağın kırmızı (siyah) eti başlıca olarak, aralıksız dolaşmak için gerekli daha yavaş, fazla dirençli kırmızı kastan oluşurken, beyaz göğüs eti, büyük ölçüde, tehlikeden ani kamlar için gerekli süratli, az dayanıklı beyaz kastan yapılmıştır. Bunun aksine, uzun mesafeler uçan kuşların göğüs ve kanat kasları, beyazdan çok kırmızı kastan oluşmuşken, tavşan gibi, nispeten dingin hayvanların but kaslarında beyaz teller hakimdir ve bunlar bacaklarını süratli kaçışlar için kullanırlar. İnsanlarda, beden ağırlığına uzun vakit aleyhinde koyacak üçgenin taban olmayan kenarı kasları çoğunlukla kırmızıyken, kol kası telleri beyazdır.
Düz kas (bununla birlikte viseral kas, iç organ kası da denir), sindirim kanalı, idrar kesesi, farklı alanlara yönlendirilmiş kanallar ve öteki iç organ duvarlarındaki adale tabakalarını oluşturur. bununla birlikte arterlerin ve venlerin duvarında da bulunur. Düz kas hücreleri ince, uzun ve genelde uçları sivri hücrelerdir. Her birinde bir çekirdek vardır. Teller kaplı değildir. Demetler yerine adale katmanları oluştururlar. Düz adale, otonom sinir sistemi kadar donatılır. Bağırsak duvarı ve uterus gibi bazı gövde kısımlarında, komşu düz kas hücreleri irtibat bölgeleri yoluyla birbirlerine bağlanmıştır.Kas Tipleri
Bunun sonucu, bütün kasın tek bir birim gibi kasılmasını karşılayan elektriksel bağlantıdır. Esas olarak, organizmanın dış çevresine uyum göstermesini etkileyen omurgalı iskelet kası ile içteki değişimlere yanıt oluşturan hareketleri gerçekleştiren omurgalı düz kası arasındaki işlevsel farklılıkların temelini bunların fizyolojik özellikleri arasındaki farklılıklar oluşturur. İskelet kası hücreleri sadece bir sinir teli tarafından donatılır ve asap impulsu tarafından uyarılınca, kasılıp; kendilerine impuls gelmediği vakit gevşerler. Bunun aksine, düz adale hücreleri genel olarak iki sinir teli alırlar. Bunlardan biri simpatik sistemden diğeri parasimpatik sistemden gelir. Adale, bunlardan birinin uyarmasıyla kasılırken, diğerinin uyarmasıyla kasılması inhibe olur. Sinir bağlantıları olmaksızın, iskelet kası normal işlev göremez ve siniri kesildiği süre yozlaşmış olur. Düz kas ise (yürek kası da böyledir) genelde, herhangi bir asap uyarımı olmaksızın kasılır. Bu, bağırsağın peristaltik kasılmalarında genel olarak görülen durumdur.
Daha başka farklılıklar da vardır: İskelet kasının kasılması daha hızlıdır; ama düz adale daha uzun zaman kasılı kalır. İskelet kası elektriksel uyarıma düz kastan daha duyarlıdır. Düz kas ise kimyasal uyarıma daha duyarlıdır. İskelet kasının dinlenme durumundayken belirli bir uzunluğu vardır; düz kasın ise yoktur. Buna rağmen düz adale gerilmeye cevap olarak daha kolay kasılır. Son olarak ve en önemlisi, düz adale yavaş; fakat enerji bakımından verimlidir. Benzer güçteki bir kasılma için iskelet kasının kullandığı ATP’nin %10’unu kullanır. Kalp kası kalbi yaratıcı doku olup hem iskelet kasının hem de düz kasın bazı özelliklerini taşır. Telleri, iskelet kası telleri gibi çizgilidir.Kas Tipleri
Ama düz kasta olduğu gibi otonom asap sistemi tarafından donatılmıştır ve aktivitesi düz kasınkine daha çok benzer. İki yürek kası telinin (hücresinin) emrindeki yanlamasına geldiği yerlerde komşu zarlar birbirleriyle böylece sıkı ve kompleks ilişki kurmuşlar ve o kadar fazla desmozom ve diğer fibröz bağlarla bağlanmışlardır ki, uzun yıllar bu alanlar hücre bağlantı bölgeleri olarak tanımlanmamıştır. Bu bağlantı bölgeleri ışık mikroskobu aşağı, koyu renkli diskler halinde görülür ve bunlara interkal diskler denir.
Bu adale tanımları bütün yönleriyle omurgasız hayvanların kaslarına uygulanamaz. Böceklerin bütün kasları çizgilidir. Hatta iç organlarının duvarındakiler bile. Öteki birçok omurgasızlarda ise yalnızca düz kas bulunur. Bazı omurgasızlar, benzer hareketi iki öbür yolla yapmalarını sağlayan düzenlemeler geliştirmişlerdir. Kabuklarını açıp kapayarak yüzen pektenlerde iki set kabuk kapayıcı adale teli vardır. Bunlardan dolgun olanlarının seri ve kısa süreli hareketi yüzmede kullanılırken, daha yavaş; ama uzun süreli aktivite bildiren düz set, pekten dinlenirken ya da bir avcının hücumuna uğradığı zaman, kabukları sımsıkı kapalı yetişmek için kullanılır.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Göz Atın
Kapalı